تحلیل فراشناختی «عمل» در حکمت سینوی

نوع مقاله : علمی ـ پژوهشی

نویسنده

دانشیار گروه فلسفه و حکمت اسلامی، دانشکده الهیات دانشگاه الزهرا (س) تهران ایران

چکیده

در حکمت سینوی، عمل برپایة مؤلفه­ هایی همچون قوة مُدرِکه و محرکه استوار است و گوناگونی قوای ادراکی و مهم­تر از آن، کارکرد سه ­گانة قوة متخیله (ترکیب، تفصیل و محاکات) و اثرپذیری عمل از مزاج، ملکه و شاکله، چهره متفاوتی از فرایند صدور عمل را عرضه می­ کند. پرسش اصلی پژوهش حاضر این است که براساس تحلیل فراشناختی عمل و ظرفیت­ های درونی حکمت سینوی، چند فرایند از صدور عمل می ­توان به ­دست داد. نتایج این پژوهش بدین شرح ­اند:

برخلاف گزارش­هایی که از حکمت سینوی درباره صدور عمل به ­دست داده شده است، می­ توان گفت ما نه با یک فرایند ساده، بلکه با فرایندهای گوناگون صدور عمل روبه ­رو هستیم و دست ­کم، چهارده فرایند صدور عمل را می ­توان از آثار ابن‏ سینا استنباط کرد.
برخلاف برخی گزارش­ها ابن‏ سینا در مواضع متعدد، دربارۀ محاکات قوه متخیله سخن گفته است.
صور و معانی گاهی به ­صورت اولیه و پیش­از ترکیب و تفصیل، منشأ صدور عمل می­ شوند، گاهی پس­ از ترکیب و تفصیل به عمل می ­انجامند و گاه محاکاتی از صورت و معنا منشأ صدور فعل می ­شود.
چهار گونه کنترل بر عمل به معاونت قوای متخیله و مفکره وجود دارد: کنترل ارادی پایه، کنترل ارادی فوری غیرپایه، کنترل ارادی بلندمدت و کنترل ارادی غیرمستقیم. شایان ذکر است که تاکنون، پژوهشی درحوزۀ ارائۀ چهارده فرایند از صدور عمل و صور چهارگانة کنترل عمل صورت نگرفته است.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Metacognitive analysis of "action" in Avicennian wisdom

نویسنده [English]

  • shahnaz shayanfar
Associate professor, Department of Philosophy and Islamic Wisdom,, Alzahra University, Tehran, Iran
چکیده [English]

In Avicennian wisdom, action is based on components such as perceptual and motivational power, and the diversity of perceptual powers and, more importantly, the threefold function of composition, elaboration, and imitation of imaginative power, and the influence of action on temperament, queen, and Shakleh offers a different face of the "action" issuance process. The main question of the present study is: Based on the metacognitive analysis of action and the inner capacities of Sinai wisdom, how many processes of action issuance can be presented? The results of this research are: 1. Contrary to the reports of Sinai wisdom about the issuance of action, it should be said: We are not faced with a simple process but with various processes of issuance of action and at least fourteen processes of issuance of "action". Can be deduced from the works of Ibn Sina; 2. Contrary to some reports, Ibn Sina has spoken of the imitation of the imaginary power in various positions; 3. Forms and meanings are sometimes the source of the "action" and sometimes lead to the action after the composition and elaboration. Sometimes metaphors of form and meaning are the source of the verb; 4. We have four types of control over "action" to a strong, imaginative deputy, which are: basic voluntary control; Non-basic immediate voluntary control; Long-term voluntary control; Indirect voluntary control. It is worth noting that the presentation of the fourteen processes of action issuance and the four forms of action control does not precede research.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Action
  • Imagination
  • Imitation
  • Voluntary Control
  • Avicennian wisdom