رسالة فی العشق: ارزیابی تصحیح‌ها و پژوهش‌های آن بر اساس نسخه‌های جدید

نوع مقاله : علمی ـ پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری فلسفه دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران

2 استادیار گروه فلسفه مؤسسه پژوهشی حکمت و فلسفه ایران، تهران، ایران.

چکیده

در این نوشتار تصحیح‌ها و پژوهش‌هایی دربارة ‌رسالةفی‌العشق با رویکردی انتقادی ارزیابی ‌شده ‌است. اهمیت این رساله به سبب تبیین عشق از منظر فلسفی و بر مبنای فکر ارسطویی است. پیش از این اثر، رساله‌هایی دربارة عشق به شیوة فلسفی از افلاطون و فلوطین و إخوان الصفاء نیز نشر یافته که از لحاظ محتوایی با تعاریف و تقسیم‌بندی‌های ابن‌سینا از عشق متفاوت است. پس از ارزیابی تصحیح‌ها، نسخه‌هایی که مبنای هر تصحیح بود، بررسی شد. نقصان‌های هر پژوهشی که دربارة این رساله بود، بدین صورت ارزیابی ‌شد: الف) عبارات نخستینِ پنج تصحیح‌ و ضبط مقبول مصححان که در فهم ما از رساله تأثیری به‌سزا دارد: واژه‌های الحیّة، المغذیة، المدبَّرة و المنبعث، به‌جای واژه‌های الحسیة، المعدنیة، المدبِّرة و المنیلة؛ ب) بررسی شمار گوناگون نسخه‌های موجود در کتابخانه‌های ایران(بر اساس گزارش فنخا 45؛ و دنا ـ ویراست دوم ـ 54 نسخه) و کتابخانه‌های خارج از ایران(37 نسخه) در تصحیح علمی اهمیت دارد، درحالی‌که مصححان در روزگار خود به نسخه‌هایی که صرفاً در ناحیة جغرافیایی آنها نزدیک بدانها بوده ‌است(تنها 11 نسخه خارج از کتابخانه‌های ایران) استناد کرده‌اند؛ ج) انتخاب نسخۀ اصل و طبقه‌بندی نسخه‌‌های هم‌خانواده در تصحیح علمی رساله مهم است. منظور از شیوة ارزیابی با رویکردی انتقادی، بررسی جنبه‌های صوری و محتوایی تصحیح‌های چاپی است که در تحلیل فلسفی رساله نقشی تعیین کننده دارد.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله [English]

The Treatise of Love:Evaluating the Editions and the Relevant Studies on the Basis of the New Manuscripts

نویسندگان [English]

  • sina mashayekhi 1
  • MohammadJavad Esmaeili 2
1 PhD student in philosophy, Tarbiat Modares University, Tehran, Iran.
2 Associate professor, Philosophy Department, iranian Research Institute of Philosophy, Tehran, Iran.
چکیده [English]

This paper evaluates editions and studies Ibn Sina's Risālah fī al-'ishq. The significance of the treatise resulted in the explanation of love from a philosophical approach on the basis of Aristotelian thought. Before Ibn Sina, there were treatises on love in a philosophical way by Plato, Plotinus, and the Ikhwân al-Safâ’ (the Brethren of Purity) which are conceptually different from what Ibn Sina discussed in his work. In this paper, the editions have been evaluated and then the quantity and quality of the manuscripts in each edition have been analyzed. The charchtristics of each study have been analyzed as follows: A) The analysis of the beginning sentences of the five editions permit us an comprehensive reading of the treatise: the words "Al-Hayyah"(Live), "Al-Muqziyyah" (Feeder), "Al-Mudabberah" (Aforethought) and "Al-Munba'eth" (Emitted), instead of the words "Al-Hessiah" (Sensual), "Al-Ma'dniyah", (Inorganic) "Al-Mudabberah" (designer) and "Al-Monilah" (Destiner), B) Analysis of the eighty copies of the manuscripts preserved in the various libraries in the world which is essential in any critical edition is an entirely new and different task that the editors of the treatise in our time relied on very few copies of the manuscripts that were locally accessible to them. C) How to select the exemplar as well as stemma codicum which is important in critical edition of the treatise. Moreover, the editorial aspects based on form and content of each edition have been evaluated – the aspects which have been regarded as a decisive role in philosophical analysis of the treatise.

کلیدواژه‌ها [English]

  • IbnSina
  • Critical edition
  • Risālah fī al'ishq
  • Codicology